Адвокат касб этикаси — бу адвокатлик фаолиятининг маънавий-укуқий асоси бўлган, фуқароларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилишда адолат, мустақиллик ва шараф принципларига асосланган қоидалар жамланмаси. Ўзбекистон Республикаси Адвокатлар палатасининг й.даги II Конференцияси қарорига 8-илова сифатида тасдиқланган «Адвокатнинг касб этикаси Қоидалари» (Қоидалар) бугунгача амалда бўлиб, 2023 й. охирида янгиланган таклифлар билан бойитилди.
Қоидаларнинг мақоми ва амал қилиш доираси
- Қоидалар ҳамма адвокатларга нисбатан мажбурий харакатга эга;
- Адвокатлик сири, адвокат қасамёди ва касб мажбуриятлари ушбу қоидаларда батафсил белгиланган;
- Қоидаларни бузганлик учун интизомий жавобгарлик (латент жазо, танқид эълон қилиш, лицензияни тугатиш) кўрилади.
Асосий этик принциплар
Мустақиллик
Адвокат ҳеч қандай давлат органи, мансабдор шахс ёки тижорат структурасидан тасирга олина олмайди. Мустақилликни чеклашга қарши 2023 й.даги ташаббусларга адвокатлар палатаси ўзи қарши чиқди.
Адолат ва шараф
Адвокат фаолиятда:
- олддин-олди адалатни ҳимоя қилиш;
- ҳар доим шараф ва номусни сақлаш;
- ўзини профессионал меъёрига ҳамкорлари ва суд томонидан ҳам тан олинишини таъминлаш;
- ҳақиқатни бузмаслик мажбуриятини устун қўйиш.
Адвокатлик сири
- «Адвокатлик сири» тушунтиришда барча очиқланган маълумотлар ҳатто сотилгандан сўнг ҳам сир қолади;
- Шахсий мулоқот, электрон хат алмашиниши, ариза, ҳужжатлар — барча манбаалар сир сақлаш доирасига киради;
- Бузилганлик аниқланса, жиноят жавобгарлигига олиб келиши мумкин.
Янгиланган қоидалар (2023 й. тахрир)
Адвокатлар палатаси 2023 й. охирида ўтказган давлат органлари ва мансабдорларни оммавий муҳокама қилиш имкониятини чеклаган қоидаларни киритишни истамади.
| Янгилик | Маъноси |
|---|---|
| Сўз эркинлигига янги чегара | Давлат органларига нисбатан асоссидан танқид қилишга тақиқ эмас, лекин «ислоҳотлар ишончсизлиги» хусусидаги лозим бўлган чеклов ўрнатилган. |
| Лицензияни тугатиш asoslari | Узрли сабабсиз 6 ой мобайнида касб мажбуриятларини бажармаслик лицензияни тугатиш сабаби бўлди. |
Интизомий жараёни
Адвокатлар палатасининг малака комиссиялари (ҳудудий бошқармалар ҳузурида) қуйидагиларни амалга оширади:
- Шикоятни рўйхатдан ўтказиш (10 кун ичида);
- Адвокатлик сирни бузганликни текшириш;
- Томонларни тинглаш, гувоҳларни чақириш;
- Қарорни палата йиғилишида ҳукм қилиш (олий орган).
Амалий маслаҳатлар адвокатларга
- Шартномаларда «адвокатлик сири» моддаси мажбурий қўшинг;
- Корпоратив веб-сайт ва ижтимоий тармоқларда клиентларнинг шахсий маълумотларини чекланган рухда жойлаштириш;
- Йиллик ўз-ўзини баҳолаш жадвалини тузиб, Қоидаларга риоя қилишни текширинг;
- Касбий суҳбатларда «ёпиқ эслатма» (disclaimer) қўшиш: «Бу натижалар хусусий харакатга эга бўлиши мумкин».
Кимга мурожаат қилиш керак?
Адвокатлар палатаси
- Манзил: Тошкент ш., Истиқлол кўчаси, 5-уй;
- Телефон: (+998 71) -07-81-11, 207-81-12;
- E-mail: info@advokatura.uz;
- Веб-сайт: advokatura.uz
ЎзР Адлия вазирлиги
- Манзил: Тошкент ш., Истиқлол кўчаси, 5;
- Телефон: (+998 71) -02-01-12;
- E-mail: info@minjust.uz;
- Веб-сайт: minjust.uz
Ҳудудий малака комиссиялари
Барча вилоятларда Адвокатлар палатасининг ҳудудий бошқармалари мавжуд. Аниқ манзиллар ва бўғланишлар учун веб-сайтдаги «Ҳудудий бўлимлар» бўлимига ташриф буюринг.
Ҳулоса
Адвокат касб этикаси — фуқароларнинг адолатга бўлган ишончини мустаҳкамлашдаги калид. Уни сақлашда:
- Қонун, адвокатлик сири ва қасамёдни олдин қўйинг;
- Мустақилликни ҳар кунда тасдиқлаб туринг;
- Янгиланган қоидаларни мустақил равишда ўрганиб, коллегалар билан муҳокама қилинг.
Эслатма: 2026 й. 27 март ҳолатига кўра, ушбу маълумотлар актуал. Кейинги ўзгаришлар Адвокатлар палатасининг расмий сайтида эълон қилинади.